Vistas de página en total
martes, 20 de mayo de 2014
martes, 6 de mayo de 2014
Una alimentación adicta al petróleo. Esther Vivas
Una alimentación adicta al petróleo
Por Esther Vivas
Comemos petróleo, aunque no lo parezca. El actual modelo de producción, distribución y consumo de alimentos es adicto al "oro negro". Sin petroleo, no podríamos comer como lo hacemos. Sin embargo, ante un escenario donde cada vez va a ser más difícil extraer petróleo y éste resultará más caro, ¿cómo vamos a alimentarnos?
La agricultura industrial nos ha hecho dependientes del petróleo. Desde el cultivo, la recolección, la comercialización y hasta el consumo, necesitamos de él. La revolución verde, las políticas que nos dijeron modernizarían la agricultura y acabarían con el hambre, y que se implementaron entre los años 40 y 70, nos convirtieron en "yonquis" de este combustible fósil, en parte gracias a su precio relativamente barato. La maquinización de los sistemas agrícolas y el uso intensivo de fertilizantes y pesticidas químicos son el mejor ejemplo. Estas políticas significaron la privatización de la agricultura, dejándonos, a campesinos y consumidores, en manos de un puñado de empresas del agronegocio.
A pesar de que la revolución verde insistió en que aumentaría la producción de comida y, en consecuencia, acabaría con el hambre, la realidad no resultó ser así. Por un lado, sí que la producción por hectárea creció. Según datos de la FAO, entre los años 70 y 90, el total de alimentos per cápita a nivel mundial subió un 11%. Sin embargo, esto no repercutió, como señala Jorge Riechmann en su obra 'Cuidar la (T)tierra', en una disminución real del hambre, ya que el número de personas hambrientas en el planeta, en ese mismo período y sin contar a China cuya política agrícola se regía por otros parámetros, ascendió, también, en un 11%, pasando de los 536 millones a los 597.
En cambio, la revolución verde tuvo consecuencias muy negativas para pequeños y medianos campesinos y para la seguridad alimentaria a largo plazo. En concreto, aumentó el poder de las empresas agroindustriales en toda la cadena productiva, provocó la pérdida del 90% de la agro y la biodiversidad, redujo masivamente el nivel freático, aumentó la salinización y la erosión del suelo, desplazó a millones de agricultores del campo a las ciudades miseria, desmantelando los sistemas agrícolas tradicionales, y nos convirtió en dependientes del petróleo.
Una agricultura 'yonqui'
La introducción de maquinaria agrícola a gran escala fue uno de los primeros pasos. En Estados Unidos, por ejemplo, en 1850, como recoge el informe Food, Energy and Society, la tracción animal era la principal fuente de energía en el campo, representaba un 53% del total, seguida de la fuerza humana, con un 13%. Cien años más tarde, en 1950, ambas sumaban tan solo el 1%, ante la introducción de maquinas de combustible fósil. La dependencia de la maquinaria agrícola (tractores, cosechadoras, camiones...), más necesaria si cabe en grandes plantaciones y monocultivos, es enorme. Desde la producción, la agricultura está "enganchada" al petroleo.
El sistema agrícola actual con el cultivo de alimentos en grandes invernaderos independientemente de su temporalidad y el clima muestra, asimismo, su necesidad de derivados del petróleo y el elevado consumo energético. Desde mangueras pasando por contenedores, acolchados, mallas hasta techos y cubiertas, todo es plástico. El Estado español, según datos del Ministerio de Agricultura y Medio Ambiente, está a la cabeza del cultivo bajo plásticos en la Europa mediterránea con 66 mil hectáreas cultivadas, la mayor parte en Andalucía, y en particular Almería, seguida, a más distancia, de Murcia y Canarias. Y, ¿qué hacer con tanto plástico una vez finaliza su vida útil?
El uso intensivo de fertilizantes y pesticidas químicos son una muestra más de la adicción del modelo alimentario al petróleo. La comercialización de fertilizantes y pesticidas ha aumentado un 18% y un 160%, respectivamente, entre los años 1980 y 1998, según el informe Eating oil: food suply in a changing climate. El sistema agrícola dominante necesita altas dosis de fertilizantes elaborados con petróleo y gas natural, como amoniaco, urea, etc., que sustituyen los nutrientes del suelo. Multinacionales petroleras, como Repsol, Exxon Mobile, Shell, Petrobras cuentan en su cartera con inversiones en producción y comercialización de fertilizantes agrícolas.
Los pesticidas químicos de síntesis son otra fuente importante de dependencia de este combustible fósil. La revolución verde, como analizábamos, generalizó el uso de plaguicidas y, en consecuencia, la necesidad de petróleo para elaborarlos. Y todo esto, sin mencionar el impacto medioambiental del uso de dichos agrotóxicos, contaminación y agotamiento de tierras y aguas, y en la salud de campesinos y consumidores.
Alimentos viajeros
La necesidad de petróleo la observamos, también, en los largos viajes que realizan los alimentos desde donde son cultivados hasta el lugar en que se consumen. Se calcula que la comida viaja de media unos 5 mil kilómetros del campo al plato, segúnun informe de Amigos de la Tierra, con el consiguiente menester de hidrocarburos e impacto medioambiental. Estos "alimentos viajeros", según dicho informe, generan casi 5 millones de toneladas de CO2 al año, contribuyendo a la agudización del cambio climático.
La globalización alimentaria en su carrera para obtener el máximo beneficio, deslocaliza la producción de alimentos, como ha hecho con tantos otros ámbitos de la economía productiva. Produce a gran escala en los países del Sur, aprovechándose de unas condiciones laborales precarias y una legislación medioambiental inexistente, y vendiendo, posteriormente, su mercancía aquí a un precio competitivo. O produce en el Norte, gracias a subvenciones agrarias en manos de grandes empresas, para después comercializar dicha mercancía subvencionada en la otra punta del planeta, vendiendo por debajo del precio de coste y haciendo la competencia desleal a la producción autóctona. Aquí reside el porqué de los alimentos kilométricos: máximo beneficio para unos pocos; máxima precariedad, pobreza y contaminación ambiental para la mayoría.
En el año 2007, se importaron en el Estado español más de 29 millones de toneladas de alimentos, un 50% más que en 1995. Tres cuartas partes fueron cereales, preparados de cereales y piensos para la ganadería industrial, la mayor parte llegados de Europa y América Central y del Sur, como recoge el informe Alimentos kilométricos. Incluso comestibles típicos, como el garbanzo o el vino, los acabamos consumiendo de miles de kilómetros de distancia. El 87% de los garbanzos que comemos aquí vienen de México, en el Estado español su cultivo ha caído en picado. ¿Qué sentido tiene dicho ajetreo internacional de alimentos desde un punto de vista social y medioambiental? Ninguno.
Una comida típica dominical en Gran Bretaña con patatas de Italia, zanahorias de Sudáfrica, judías de Tailandia, ternera de Australia, brócoli de Guatemala y con fresas de California y arándanos de Nueva Zelanda de postres genera, según el informeEating oil: food suply in a changing climate, 650 veces más de gases de efecto invernadero, debido al transporte, que si dicha comida hubiese sido cultivada y comprada localmente. La cifra total de kilómetros que el conjunto de estos "alimentos viajeros" suman del campo a la mesa es de 81 mil, el equivalente a dos vueltas enteras al planeta tierra. Algo irracional, si tenemos en cuenta que muchos de estos productos se cultivan en el territorio. Gran Bretaña importa grandes cantidades de leche, cerdo, cordero y otros alimentos básicos, a pesar de que exporta cantidades similares de los mismos. Aquí, pasa lo mismo.
Comiendo plástico
Y una vez los alimentos llegan al supermercado, ¿qué sucede? Plástico y más plástico, con derivados del petroleo. Así, encontramos un embalaje primario que contiene el alimento, un empaquetado secundario que permite una atractiva exhibición en el establecimiento y, finalmente, bolsas para llevártelo del "súper" a casa. En Catalunya, por ejemplo, de los 4 millones de toneladas de residuos anuales, un 25% corresponden a envases de plástico. Los supermercados lo empaquetan todo, la venta a granel ha pasado a la historia. Un estudio encargado por la Agència Catalana del Consum concluía que comprar en comercios de proximidad generaba un 69% menos de residuos, que haciéndolo en un supermercado o una gran superficie.
Una anécdota personal ilustra bien esta tendencia. De pequeña, en casa compraban el agua embotellada en grandes garrafas de vidrio de ocho litros, hoy casi toda el agua que se comercializa está embotellada en envases de plástico. Y se ha puesto de moda, incluso, comprarla en packs de seis unidades de litro y medio. No es de extrañar, pues, que de los 260 millones de toneladas de residuos de plástico en el mundo, la mayor parte sean envases de botellas de agua o leche, como indica la Fundación Tierra. El Estado español, según dicha fuente, es el principal productor en Europa de bolsas de plástico de un solo uso y el tercer consumidor. Se calcula que la vida útil de una bolsa de plástico es 12 minutos de media, pero su descomposición puede tardar unos 400 años. Saquen conclusiones.
Vivimos en un planeta de plástico, como retrataba brillantemente el austríaco Werner Boote en su film 'Plastic Planet' (2009), donde afirmaba: "La cantidad de plástico que hemos producido desde el principio de la edad del plástico es suficiente para envolver hasta seis veces el planeta con bolsas". Y no sólo eso, ¿qué impacto tiene en la salud su omnipresencia en nuestra vida cotidiana? Un testimonio en dicho film decía: "Comemos y bebemos plástico". Y esto, como denuncia el documental, tarde o temprano, nos pasa factura.
La gran distribución no solo ha generalizado el consumo de ingentes cantidades de plástico sino, también, el uso del coche para ir a comprar. La proliferación de hipermercados, grandes almacenes y centros comerciales en las afueras de las ciudades ha obligado al uso del coche privado para desplazarse hasta estos establecimientos. Si tomamos como ejemplo Gran Bretaña, y como indica el informe Eating oil: food suply in a changing climate, entre los años 1985/86 y 1996/98 el número de viajes a la semana por persona en coche para hacer la compra pasó de 1,7 a 2,4. El total de la distancia recorrida, también, aumentó, de los 14km por persona a la semana a 22km, un ascenso del 57%. Más kilómetros, más petroleo y más CO2, en detrimento, además, del comercio local. Si en el año 1998, existían en el Estado español 95 mil tiendas, en el 2004 esta cifra se había reducido a 25 mil.
¿Qué hacer?
Según la Agencia Internacional de la Energía, la producción de petróleo convencional alcanzó su pico en 2006. En un mundo, donde el petroleo escasea, ¿qué y cómo vamos a comer? En primer lugar, es necesario tener en cuenta que a más agricultura industrial, intensiva, kilométrica, globalizada, más dependencia del petroleo. Por contra, un sistema campesino, agroecológico, local, de temporada, menos "adición" a los combustibles fósiles. La conclusión, creo, es clara.
Es urgente apostar por un modelo de agricultura y alimentación antagónico al dominante, que ponga en el centro las necesidades de la mayoría y el ecosistema. No se trata de una vuelta romántica al pasado, sino de la imperiosa necesidad de cuidar la tierra y garantizar comida para todos. O apostamos por el cambio o cuando no quede más remedio que cambiar, otros, como tantas veces, van a hacer negocio con nuestra miseria. No dejemos que se repita la historia.
martes, 18 de marzo de 2014
World café en Trasancos. O traballo no mundo
Conversacións en torno á Emigración e o traballo, centrándonos na xuventude e no traballo infantil , o traballo informal e precario , para compartir ideas e analizar a realidade .
Conversamos nas diferentes mesas sobre o traballo informal, forma de traballo moi negativa para a calidade de vida ,e moi perigroso , xa que non existe un contrato, os traballadores non teñen seguridade social nin laboral, poden ser despedidos sin motivo e sen ningunha indemnización. Falamos de duas modalidades de informalidade diferentes :-Autónomos informais : que traballan pola sua conta por exemplo en emprendementos familiares sin estar dados de alta -Traballadores asalariados: empregados de empresas informais , os empregados non dados de alta nin rexistrados
Destacamos nas conversas aspectos
negativos :
1. Os traballadores non están
rexistrados, polo tanto non teñen dereitos laborais e son
explotados
2. Caso específico é a explotación
das persoas doutros países sen papeis. Sen seguridade social, sen
dereitos laborais e facendo competencia desleal a empresarios que
actúan legalmente
3. Moitas persoas coa crise actual non
poden elixir e aceptan estes traballos para ganarse a vida
5. En caso de accidente non teñen
ningun tipo de protección
O traballo infantil
A crise actual fainos ver onde vivimos,
a menores buscando nos contenedores da basura, ou pedindo cartos na
rúa ou recollendo chatarra, situacións que antes viamos na tele
podemolas ver a cotián nos nosos barrios . A pobreza obliga aos
menores a contribuir á subsistencia da familia.
Antes da crise, os menores contribuían
so excepcionalmente, na agricultura familiar na colleita , ou en
tarefas domésticas ou axudando nun negocio familiar pero era moi
raro velo na nosa cidade, veiamolo en reportaxes de paises non
desenvoltos e en extrema pobreza . Agora pese a estar prohibido temos
moi preto a rapaces sen escolarizar e ou na Economía informal
lunes, 2 de diciembre de 2013
· PROPOSTAS ECONOMICAS PARA GUATEMALA
Traballo de 1º bacharelato Autor: Carlos
Proxecto de Granxas Rurais ( Galiñas ) e Cultivo de Hortalizas Ecolóxico ten como obxectivo aproveitar o abono orgánico dos polos pra poder cultivar sen ter que usar un abono químico, evitando que a terra empobrezcase e por outra parte o efecto sobre os que consomen. Desta forma conseguiríase de forma directa:
1.Produción de abono orgánico.
2.Produción de galiñas.
3.Produción de ovos
4.Produción de hortalizas e patacas.
5.Ingresos extras para a familia.
E de forma indirecta actuaria nos seguintes aspectos:
1. Se non comprasen abono químico, aforrarían un diñeiro que na maioría dos casos escasea. Outros nin sequera podían compralo, tiñan que cultivar sen abono, polo que baixaba a súa calidade e era mais difícil de vender.
2. Utilizar abono químico elimina os nutrientes da terra e fai que a produción sexa peor no futuro. Teñen que deixar descansar a terra, polo que a súa produción se ve moi reducida.
1.Produción de abono orgánico.
2.Produción de galiñas.
3.Produción de ovos
4.Produción de hortalizas e patacas.
5.Ingresos extras para a familia.
E de forma indirecta actuaria nos seguintes aspectos:
1. Se non comprasen abono químico, aforrarían un diñeiro que na maioría dos casos escasea. Outros nin sequera podían compralo, tiñan que cultivar sen abono, polo que baixaba a súa calidade e era mais difícil de vender.
2. Utilizar abono químico elimina os nutrientes da terra e fai que a produción sexa peor no futuro. Teñen que deixar descansar a terra, polo que a súa produción se ve moi reducida.
3. Si o produto e mellor, conseguir diñeiro lles axudaría a aumentar a súa dieta.
4. Respectan o medio ambiente e as súas tradicións.
5. Dispoñen de carne de polo, ovos, hortalizas e patacas, elementos que debido a falta de diñeiro non podían ter.
6. Por outro lado, os excedentes poden vendelos e dedicar os beneficios a comunidade.
7. Si a colleita e mellor, necesita menos coidado, polo que os pais non necesitarían tanto a axuda dos seus fillos, que terían mais tempo de ir a escola. Isto lles axudaría a romper a exclusión social.
En resumen, o que pretenden lograr como metas a longo prazo é:
5. Dispoñen de carne de polo, ovos, hortalizas e patacas, elementos que debido a falta de diñeiro non podían ter.
6. Por outro lado, os excedentes poden vendelos e dedicar os beneficios a comunidade.
7. Si a colleita e mellor, necesita menos coidado, polo que os pais non necesitarían tanto a axuda dos seus fillos, que terían mais tempo de ir a escola. Isto lles axudaría a romper a exclusión social.
En resumen, o que pretenden lograr como metas a longo prazo é:
1. Mellorar a calidade de vida de todas as familias mediante múltiples proxectos.
2. Reducir a migración.
3. Lograr un maior índice de escolarización.
3. Lograr un maior índice de escolarización.
4. Acabar coa desnutrición e a mortalidade infantil nas comunidades.
Desta forma promovemos a autoxestión, sosteniblilidade e no depender de recursos externos.Isto supón poder xerar os seus propios recursos. Por eso, todas as propostas teñen como obxectivo estes puntos. Imos mostrar algunhas ideas que xa están en marcha. Algunhas concluíron por falta de recursos e outras aínda continúan (como é o caso das hortas e aboneiras ecolóxicas), pero todos buscan o desarrollo do programa e a conexión das sete aldeas:
Escola. Isto faríase nunha das aldeas. Este será o primeiro paso que lles leve a plantearse un traballo reivindicativo y comunal.
Desta forma promovemos a autoxestión, sosteniblilidade e no depender de recursos externos.Isto supón poder xerar os seus propios recursos. Por eso, todas as propostas teñen como obxectivo estes puntos. Imos mostrar algunhas ideas que xa están en marcha. Algunhas concluíron por falta de recursos e outras aínda continúan (como é o caso das hortas e aboneiras ecolóxicas), pero todos buscan o desarrollo do programa e a conexión das sete aldeas:
Escola. Isto faríase nunha das aldeas. Este será o primeiro paso que lles leve a plantearse un traballo reivindicativo y comunal.
Fomento da organización e xestión comunitaria polo desarrollo. Este proxecto pretendía que os cidadáns tivesen un maior nivel de xestión pra lograr un mellor nivel e calidade de vida individual, así como colectiva.
Granxa escola. O número de orfos e moi grande, e unha cuarta parte deles perderon a o seu pai e nai, polo que moi importante que dende pequenos empecen a coñecer técnicas de cultivo e dominar o proceso hortícola. Xa se conta con un considerable número de profesores e un veciño voluntario que imparten as clases.
Construción dunha cooperativa. Para promover o traballo colectivo.
Hortos comunais ecolóxicos e construción dun invernadoiro.
Construción de aboneiras. Este proxecto comezou cunha aboneira por familia e este ano xa se construíron tres aboneiras por familia, que significan un total de 1500.
Construción dun molino. Se pretende construír nunha das aldeas mais aisladas e de difícil acceso. Tendo en conta que se mole o maiz dúas veces por semana, con este molino dáse un avance importante.
2. Forma de traballo
(Glosario)
A. Granxa
B. Aboneiras
C. Hortos ecolóxicos
D. Baco de ferramentas
E. Capacitación Técnica de mulleres
F. Mesas de traballo
G. Proxectos puntuales
A. Granxa
B. Aboneiras
C. Hortos ecolóxicos
D. Baco de ferramentas
E. Capacitación Técnica de mulleres
F. Mesas de traballo
G. Proxectos puntuales
A. Granxas. Destino da produción: No caso das granxas de polos, hai que manter sempre un porcentaxe fixo para o consumo, outro para venta e finalmente outro para produción. Con isto manteríanse sempre os beneficios altos e chegaria a ser autosostenible.
B. Aboneiras. De momento, os cidadáns están utilizando materias orgánicas coma terra proveñente do monte, cinzas, pasto seco.. pero cando se poña en marcha a granxa de polos, poderase aproveitar estes excrementos para enriquecer este compost.
Este compost provocara un aumento moi notable na calidade da colleita, o que aumentara o seu valor e obterse un maior beneficio.
C. Hortos ecolóxicos. Pretendese crear un horto ecolóxico en todas as aldeas. A venta do produto servira para abaratar os costes das sementes do ano seguinte e o resto podera utilizarse para mellorar a súa dieta.
D. Banco de ferramentas. A cada unha das aldeas se lles a subministrado un número de ferramentas para uso colectivo. Poderanse alquilar por 1Q, que será destinado ao arreglo ou compra de novas ferramentas.
E. Capacitación técnica para as mulleres. O obxectivo principal de este proxecto e poder formar as mulleres no ámbito técnico e no ámbito practico e así poder ter unha maior cualificación no momento de buscar traballo.
F. Mesas de traballo.
· Asembleas mensuais:
D. Banco de ferramentas. A cada unha das aldeas se lles a subministrado un número de ferramentas para uso colectivo. Poderanse alquilar por 1Q, que será destinado ao arreglo ou compra de novas ferramentas.
E. Capacitación técnica para as mulleres. O obxectivo principal de este proxecto e poder formar as mulleres no ámbito técnico e no ámbito practico e así poder ter unha maior cualificación no momento de buscar traballo.
F. Mesas de traballo.
· Asembleas mensuais:
Pretendese discutir todos os aspectos da aldea para finalmente poder recoller as opinions e levalas ao consello xestor, do que forman parte mediante representantes.
· Asemblea do consello xestor:
Os resultados obtidos de cada aldea debátense e son devoltos a cada unha. Estes son comunicados nas aldeas e vólvense a debater, pra volver ao consello xeral e
cerrarse o ciclo.
G. Proxectos puntuais. As necesidades son moitas e cada aldea teñe algunha específica, polo que sempre se esta atento a novas ideas e posibilidades para mellorar a calidade de vida e investir o presuposto dispoñible.
3. Obxectivos presentes, obxectivos futuros.
Obxectivos
de produción
|
Nivel
de consecución
|
·
Crear hortos comunais en todas as aldeas
|
·
Creados hortos en todas as aldeas
·
O seguinte paso a consolidación destes.
|
·
Pequenos hortos familiares
|
·
Etapa de consolidación e ampliación destes.
|
·
Obter excedentes e poder comerciar con eles pra ter
autofinanciamento.
|
·
Ata o momento a conseguido sufragarse ata o 25% das sementes do
ano que ven.
|
·
Creación de granxas de polos
|
·
Pendente de execución por falta de recursos-
|
·
Creación de invernadoiros, que serven para asegurar a colleita
durante todo o ano.
|
·
Instalado invernadoiro nunha aldea, con sistema de microrego.
·
Disponse de unha moto bomba para extracción de auga procedente
de rio.
|
Produto
|
Resultado
de la produción (ano 2006)
|
Repolo
|
4570
plantas
|
Coliflor
|
2000
plantas
|
Leituga
|
1300
plantas
|
Rábanos
|
15245
unidades
|
Zanahoria
|
11820
unidades
|
Calabacín
(Sichini)
|
5350
unidades
|
Pepino
|
3000
unidades
|
Papas
|
136
quintales
|
Frijoles
|
1
quintal
|
Arbella
|
385
libras
|
Perspectiva de futuro na linea de produción que garantice a seguridade alimentaria:
1. Ampliación dos hortos ecolóxicos
2. Implantación de tres granxas de polos que permita aumentar a dieta e crear excedentes
3. Aumento do número de invernadoiros con micro-rego.
4. Implantación de molinos en todas as aldeas posibles.
5. Creación de novos medios de produción.
6. Elaboración de sementeiros
------------------------------------------------------------------------------------------------------------
1. Ampliación dos hortos ecolóxicos
2. Implantación de tres granxas de polos que permita aumentar a dieta e crear excedentes
3. Aumento do número de invernadoiros con micro-rego.
4. Implantación de molinos en todas as aldeas posibles.
5. Creación de novos medios de produción.
6. Elaboración de sementeiros
------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Propostas de actividade | Pola clase |
Estas ideas foron propostas na clase nun grupo de 4 miembros, encargado de buscar posibles formas de expandir a economía de Talquezal.
ACTIVIDADE
|
LOCAL
|
EXPORTADORA
|
Artesanía
|
Vasillas,cerámica
|
Vasillas,cerámica
|
Industria
madeireira
|
Madeira
|
Madeira
|
Agricultura
|
Froitas,
verduras...
|
Froitas,
verduras...
|
Industria
cárnica
|
Carne
de vacuno,bovino..
|
Carne
de vacuno,bovino..
|
Transporte
|
Bus,
taxi..
|
-
|
Turismo
|
Turismo
|
-
|
· ECONOMIA ACTUAL DE GUATEMALA
1. ENTORNO GENERAL
La economía de Guatemala es la propia de un país en desarrollo, constituyendo la mayor economía de América Central, y la novena de América Latina. El mayor sector de la economía guatemalteca era tradicionalmente la agricultura. El turismo en este país es el segundo generador de divisas, contando ademas con la industria y el sector terciario, el cual está aumentando en importancia. Establecemos 7 puntos para reorganizar el contorno general y otros puntos para el reflote de su agricultura. (Cont.)
2. ENTORNO ESPECÍFICO ( Tazquezal )
Suscribirse a:
Entradas (Atom)



